Terug

Enkelartrose

De enkel is het gewricht tussen onderbeen en achtervoet. Dit wordt ook het bovenste spronggewricht genoemd. Het onderbeen wordt gevormd door het scheenbeen en het kuitbeen. Aan de onderzijde vormen het scheenbeen en kuitbeen samen de enkelvork. De enkel is het gewricht tussen deze enkelvork en het sprongbeen.

Wat is artrose?

Artrose is een aandoening van het kraakbeen in gewrichten. In de volksmond wordt dit slijtage genoemd. Bij enkelartrose is er sprake van slijtage in het enkelgewricht....

Artrose is een aandoening van het kraakbeen in gewrichten. In de volksmond wordt dit slijtage genoemd. Bij enkelartrose is er sprake van slijtage in het enkelgewricht.

Het gewricht is bedekt met een laagje glad kraakbeen, waardoor het gewricht soepel kan bewegen. Het is normaal dat met toenemende leeftijd het kraakbeen in een gewricht van dikte en samenstelling verandert. Bij  artrose wordt het gladde oppervlak dun, brokkelig en uiteindelijk verdwijnt het kraakbeen helemaal. Het lichaam kan dit niet meer repareren.

Oorzaak

Er zijn globaal drie oorzaken van enkelartrose:

Er zijn globaal drie oorzaken van enkelartrose:

  • artrose kan ontstaan na een letsel, zoals een botbreuk (enkelfractuur) of instabiliteit van de enkelbanden na veelvuldig zwikken. Dit heet ‘posttraumatische artrose’ en treedt vaak pas jaren na het letsel op.
  • een ontstekingsreactie van het gewricht kan het kraakbeen aantasten, bijvoorbeeld bij reuma. Ook hierdoor wordt de kraakbeenlaag dunner of de laag verdwijnt volledig. Dit kan op iedere leeftijd voorkomen.
  • de kraakbeenlaag van het gewricht slijt vaak door onbekende oorzaak. Dan wordt het kraakbeen langzaam dunner en uiteindelijk komt het onderliggende bot (gedeeltelijk) bloot te liggen. Deze vorm van artrose komt het meest voor bij mensen van middelbare of oudere leeftijd.

Klachten

Enkelartrose geeft met name pijn bij (het starten van) beweging en bij belasting. Ook kan het leiden tot stijfheid en uiteindelijk kan het zelfs pijnklachten...

Enkelartrose geeft met name pijn bij (het starten van) beweging en bij belasting. Ook kan het leiden tot stijfheid en uiteindelijk kan het zelfs pijnklachten in rust geven.

Artrose geeft vaak een ontstekingsreactie in het gewricht wat leidt tot zwelling van de enkel. In een verder gevorderd stadium kan er een bewegingsbeperking en zelfs een standsafwijking optreden. Deze klachten kunnen forse beperkingen geven in het dagelijks leven.

Onderzoeken

De aard van de klachten, de voorgeschiedenis en het lichamelijk onderzoek brengen de orthopedisch chirurg meestal al op het juiste spoor. Een gewone röntgenfoto...

De aard van de klachten, de voorgeschiedenis en het lichamelijk onderzoek brengen de orthopedisch chirurg meestal al op het juiste spoor. Een gewone röntgenfoto kan de diagnose bevestigen of andere afwijkingen aantonen.

Een MRI-scan van de enkel is meestal niet nodig. Soms wordt een CT-scan gemaakt om dichtbij gelegen gewrichten, zoals het onderste spronggewricht, óók op artrose te beoordelen. Dit kan voor de behandeling van belang zijn.

Behandeling

Welke behandeling nodig is, hangt van een aantal factoren af. Bijvoorbeeld hoe ernstig het gewricht is aangedaan, de mate waarin u last heeft van de aandoening,...

Welke behandeling nodig is, hangt van een aantal factoren af. Bijvoorbeeld hoe ernstig het gewricht is aangedaan, de mate waarin u last heeft van de aandoening, de stand van de enkel/achtervoet en de kwaliteit van de aangrenzende gewrichten. Er wordt altijd eerst geprobeerd om de klachten zonder operatie te verminderen.

Niet-operatieve behandeling

Meestal is het mogelijk om klachten van enkelartrose zonder operatie te verminderen. Deze behandeling kan bestaan uit pijnstillers en ontstekingsremmende medicijnen. Gewicht verliezen bij overgewicht kan de belasting op de gewrichten en hiermee de pijn verminderen. Ook door fysiotherapie of het verminderen van de belasting (bijvoorbeeld minder lopen) kunnen de klachten afnemen. Een injectie in het gewricht met een ontstekingsremmer geeft ook vaak goede maar vaak tijdelijke pijnvermindering.

In het uiterste geval kunnen op maat gemaakte schoenen voorgeschreven worden. Een harde zool die de afwikkeling van de voet vergemakkelijkt of een hoge stugge schoen die de beweging van het enkelgewricht vermindert, kunnen zeer effectief zijn tegen pijnklachten bij enkelartrose.

Operatieve behandeling

Wanneer uw klachten niet reageren op de eerdergenoemde behandelingen, is een operatie een mogelijkheid. In het Maasstad Ziekenhuis worden drie methoden gebruikt in de behandeling van enkelartrose:

  • Arthroscopie (‘schoonmaken’ met een kijkoperatie)

Is er sprake van milde tot matige enkelartrose, dan kan ‘schoonmaken’ van de enkel met een kijkoperatie een gunstig effect hebben. Met name op de pijn. Het voordeel is dat dit een kleine ingreep is via een dag-opname. Het nadeel is dat de klachten bijna altijd op termijn terugkomen en dat de duur en mate van klachtenvermindering niet goed voorspelbaar zijn.

  • Arthrodese (vastzetten van de enkel)

Deze ingreep heft de beweeglijkheid van het enkelgewricht op. Dit gebeurt door de botten aan elkaar vast te maken. Met schroeven of soms een pen worden de botten in de juiste positie vastgezet totdat ze helemaal aan elkaar gegroeid zijn. De resultaten van deze ingreep zijn zeer goed. Hoewel het gewricht niet meer normaal te gebruiken is, vermindert de pijn aanzienlijk. Hierdoor neemt uw bewegingsvrijheid toe, ondanks de stijve enkel.

Twee algemene misvattingen zijn dat er met een enkelarthrodese een zeer mankend looppatroon ontstaat én dat er geen auto gereden meer zou kunnen worden. Dat is dus niet waar. Het looppatroon verandert nauwelijks en verbetert vaak, juist omdat de pijn verdwijnt. Ook autorijden is na het vastzetten van de enkel mogelijk.

  • Enkelprothese (kunstgewricht)

In sommige gevallen is een goede oplossing voor de klachten van enkelartrose het plaatsen van een kunstgewricht: een totale enkelprothese. We weten van alle kunstgewrichten dat deze uiteindelijk slijten en/of los kunnen raken, waarmee de pijn terug kan keren. De gemiddelde enkelprothese gaat minder lang mee dan een heup- of knieprothese. Toch zijn sinds midden jaren negentig de zogenaamde ‘derde generatie’ enkelprotheses ontwikkeld met aanzienlijk betere resultaten. De moderne enkelprotheses zijn ongecementeerd. Dat wil zeggen dat ze vastgroeien in het bot. De overlevingsduur van deze prothesen is nu gemiddeld 85% na tien jaar. Hoewel het altijd nog mogelijk is om ná een losgelaten of versleten enkelprothese deze óf te wisselen (een zogenaamde ‘revisie operatie’) óf het enkelgewricht alsnog vast te zetten, is dit vaak technisch lastig en in ieder geval moeilijker dan wanneer meteen voor een arthrodese (vastzetten van de enkel) gekozen was.

Arthrodese of prothese?

Of u in aanmerking komt voor een enkelarthrodese of enkelprothese is van verschillende factoren afhankelijk. Dit hangt onder andere af van de leeftijd, stand van de enkel, oorzaak van de artrose en of er sprake is van dubbelzijdige of enkelzijdige enkelartrose.

Het voordeel van een enkelarthrodese is dat voor de rest van het leven de pijn van de artrose is opgelost. Het nadeel is natuurlijk dat de beweeglijkheid van het enkelgewricht nul is. En er kan na tientallen jaren overbelasting en slijtage van de achter- en middenvoetsgewrichten optreden.

Het voordeel van een enkelprothese is dat beweeglijkheid van het enkelgewricht blijft bestaan. Het nadeel is dat dit een tijdelijke oplossing is.

In het algemeen zijn met een enkelarthrodese meer sporten toegestaan dan met een enkelprothese.

In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat hoe jonger de patiënt is en hoe hoger het activiteitenniveau, des te eerder er wordt gekozen voor een enkelarthrodese. Overigens kiest de orthopedisch chirurg natuurlijk de behandeling in overleg met u, nadat voors en tegens besproken en gewogen zijn.

Voet- en enkelspreekuur

Driemaal per week is er een speciaal spreekuur voor orthopedische klachten en ongevalsletsels aan de voet en enkel.

Driemaal per week is er een speciaal spreekuur voor orthopedische klachten en ongevalsletsels aan de voet en enkel.

De spreekuren vinden plaats op de polikliniek Orthopedie op:

  • dinsdagochtend;
  • donderdagmiddag;
  • vrijdagmiddag.

Binnen een week kunt u op dit spreekuur terecht. Een afspraak is snel gemaakt:

Maasstad Ziekenhuis gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.