(verdenking) Prostaatkanker

Vanaf het moment dat bij u de verdenking op prostaatkanker bestaat, doorloopt u een intensief traject met diverse (diagnostische) onderzoeken en behandelingen. Dit traject noemen wij het zorgpad prostaatkanker. De stappen in dit zorgpad zijn zo goed mogelijk op elkaar afgestemd. U hoeft daardoor niet onnodig vaak naar het ziekenhuis te komen. Ook is de tussentijdse wachttijd hierdoor beperkt. 

Tijdens dit traject bent u onder behandeling van een uroloog. De uroloog vertelt u wat prostaatkanker inhoudt en zet onderzoeken in gang. Hij/zij bespreekt met u ook de uitslagen en de behandelopties.

Doorloop de 6 stappen van het zorgpad

Per stap kunt u lezen wat u te wachten staat en hoe u zich het best kunt voorbereiden. Links ziet u eveneens de stappen van het zorgpad.

  1. 1.
    Verwijzing
  2. 2.
    Polikliniek bezoek
  3. 3.
    Onderzoek
  4. 4.
    Diagnose
  5. 5.
    Behandeling
  6. 6.
    Nazorg
Verwijzing / (verdenking) Prostaatkanker

Prostaatkanker geeft in het begin meestal geen klachten. Dit maakt het vroegtijdig opsporen lastig. PSA is momenteel de belangrijkste substantie in het bloed om prostaatkanker vast te stellen. Het Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) is een eiwit dat normaal in geringe mate in het bloed aanwezig is. Het wordt gevormd in het klierweefsel van de prostaat, zowel in een gezonde als in een zieke prostaat. In een zieke prostaat komt er meestal echter meer PSA vrij uit de prostaat in de bloedbaan. U kunt uw PSA laten bepalen via de huisarts, na uitleg te hebben gekregen over de voor- en nadelen van deze bepaling. Ook bij klachten als slechter plassen, bloed plassen of pijn in de (lage) rug is een PSA bepaling raadzaam. Hoe eerder prostaatkanker wordt ontdekt, hoe beter het kan worden genezen.

Als er wel klachten zijn dan betreft het meestal onderstaande symptomen:

  • Problemen met plassen: pijn (branderig gevoel) bij plassen, moeite met plassen, vaker moeten plassen, bloed in urine/troebele urine.
  • Problemen met stoelgang. Als de kanker dusdanig gegroeid is dat deze tegen de endeldarm gaat drukken kan deze de doorgang van de ontlasting bemoeilijken.
  • Verandering in sperma. De prostaat produceert het grootste gedeelte van het sperma. Bij prostaatkanker kan er bloed in het sperma aangetroffen worden.
  • Pijn ten gevolge van uitzaaiingen in lymfklieren en/of botten.


 Mocht u één of meerdere van deze klachten hebben, raden we u aan om naar uw huisarts te gaan.

Polikliniek bezoek / (verdenking) Prostaatkanker

Urologie

(010) 291 22 65

Meer contactgegevens

Tijdens het eerste bezoek krijgt u een gesprek met uw behandelend arts. Deze zal uw (eventuele) klachten inventariseren en aan de hand van deze informatie, uw ziektegeschiedenis en de waarde van het PSA, verdere diagnostiek afspreken.

Studie naar de eventuele aanvullende waarde van MRI-scan

Wij proberen continu onze patiëntenzorg te verbeteren. Daarom participeren wij in diverse studies. Een van deze studies onderzoekt de eventuele aanvullende waarde van een MRI-scan bij het ontdekken van prostaatkanker. Niet iedereen is een geschikte kandidaat om aan deze studie mee te doen omdat aan bepaalde eisen moet worden voldaan. Mogelijk vraagt uw arts u hieraan deel te nemen.

Onderzoek / (verdenking) Prostaatkanker

U zult verschillende onderzoeken ondergaan. Een rectaal onderzoek, bloedonderzoek en urinekweek behoren vrijwel altijd tot deze onderzoeken. Naar aanleiding van de uitkomst van deze onderzoeken worden mogelijk andere onderzoeken ingezet. Hierover wordt u door uw behandelend specialist geïnformeerd. Hieronder vindt u meer uitleg over de meest voorkomende initiële onderzoeken.

Diagnose / (verdenking) Prostaatkanker

In een gesprek met de uroloog worden de uitslagen van de onderzoeken met u besproken.

Veel voorkomende oorzaken van verhoogd PSA zijn:

  • Prostaatontsteking
  • Goedaardige vergroting van de prostaat
  • Prostaatkanker

Prostaatkanker

Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker onder Nederlandse mannen. In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 11.500 mannen prostaatkanker vastgesteld. Vanaf het vijftigste levensjaar neemt het aantal nieuwe prostaatkanker gevallen per leeftijdscategorie geleidelijk toe. Bijna de helft (48%) van alle patiënten is 70 jaar of ouder. Prostaatkanker is dus vooral een ziekte van oudere mannen. Als gevolg van vergrijzing en groei van de bevolking is de verwachting dat het aantal mannen bij wie prostaatkanker wordt geconstateerd in de komende jaren sterk zal toenemen.

Afhankelijk van het stadium is sprake van een “minder” of “meer” ernstige vorm van prostaatkanker.  Het is dus moeilijk om alle prostaatkanker gevallen met elkaar te vergelijken. Veel stadia van prostaatkanker zijn gelukkig goed te genezen.

Welke behandeling wordt toegepast wordt o.a. bepaald door het stadium en agressiviteit van de tumor en de leeftijd en ziektegeschiedenis van de patiënt. Onder de stap “Behandelingen” leest u meer over de verschillende behandelingen.

Diagnose prostaatkanker

Doorgaans wordt op basis van een aantal onderzoeken de diagnose prostaatkanker en de uitgebreidheid hiervan vastgesteld:

  • Rectaal onderzoek: Sommige prostaat-tumoren zijn zo klein dat er nog geen afwijkingen te voelen zijn of te zien (op MRI of prostaatecho). Andere zijn al groter waardoor ze wel zijn te voelen en/of te zien of zelfs al door het kapsel van de prostaat heen zijn gegroeid.
  • PSA test (via bloedtest): De hoogte van het PSA kan aanwijzingen geven over de uitgebreidheid van de ziekte. Over het algemeen is het ongunstiger als het PSA hoger is. Echter, sommige mannen met een hoog PSA hebben toch maar weinig kanker, anderzijds kunnen sommige mannen met een laag PSA veel en agressieve kankercellen bij zich dragen.

  • Gleasonscore (via prostaatbiopten): dit vertelt iets over de agressiviteit van de kankercellen. Deze score bestaat uit een optelsom van de twee meest voorkomende kankercellen in de prostaat. Een Gleasonscore van zes of kleiner is doorgaans een weinig agressieve prostaatkanker die trager groeit. Een Gleasonscore zeven is matig agressief en groeit meestal met een gemiddelde snelheid. Een Gleasonscore acht of hoger betekent doorgaans dat het een agressieve en sneller groeiende prostaatkanker betreft.

De uroloog maakt een risico-berekening en afhankelijk van bepaalde criteria wordt wel of geen nader onderzoek gedaan naar uitzaaiingen. Nader onderzoek kan zijn:

Behandeling / (verdenking) Prostaatkanker

Bij prostaatkanker zijn verschillende behandelingen mogelijk. In het gesprek met de uroloog worden de mogelijke behandelingen nader toegelicht. Hieronder vindt u meer informatie, gegroepeerd per diagnose (wel of niet uitgezaaide prostaatkanker).

Nazorg / (verdenking) Prostaatkanker

Wanneer de diagnose prostaatkanker is gesteld en er een behandelplan is gemaakt, zult u over het algemeen regelmatig ter controle bij de uroloog komen. Vaak wordt een uur tevoren het PSA bepaald. De frequentie van controles is niet volgens een strikt schema, maar is mede afhankelijk van uw leeftijd, algemene conditie en het ziekteverloop.

Niet uitgezaaide prostaatkanker

Niet behandeld

  • Watchful waiting: Afhankelijk van uw leeftijd, conditie en het ziekte stadium is het wel of niet noodzakelijk om regelmatig te worden gecontroleerd.
  • Active surveillance: Wanneer u kiest voor zorgvuldig opvolgen, wordt wel het verloop van de ziekte nauwkeurig gevolgd door elke drie tot zes maanden een rectaal toucher en een PSA test te doen. Bovendien worden er op vaste tijdstippen nieuwe prostaat puncties verricht. Vandaar dat deze vorm van behandeling ‘active surveillance’ heet. Als de situatie langere tijd (twee jaar) stabiel blijft, dan kunnen de controles eens per zes maanden of eens per jaar plaatsvinden. Als er aanwijzingen zijn dat de tumor groeit (stijgend PSA, toename van de grootte van de tumor en/ of verslechteren van de Gleasonscore), dan wordt de status herbeoordeeld en kan worden over gegaan tot een actieve behandeling.

Behandeld met behulp van de Da Vinci robot Si

Na de operatie zal het PSA regelmatig worden bepaald. Deze dient vanaf 6 weken postoperatief onmeetbaar te zijn. Het enige wat PSA maakt is uw prostaat (maar deze werd verwijderd), evt uitzaaiingen en/of kankercellen die opnieuw ter plaatse van het prostaatbed zijn gegroeid.

Wanneer het PSA meetbaar wordt is het belangrijk deze waarde te vervolgen met een interval van enkele maanden om te kijken of het stabiel blijft of snel door stijgt. Afhankelijk van het PSA verloop, uw leeftijd en algehele conditie, kan aanvullende behandeling zinvol zijn.

Wanneer er aanleiding is, kan aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn. Bij de meeste controles is het PSA voldoende.

Behandeling uitwendige bestraling

Na een bestralingsbehandeling blijft de prostaat in het lichaam. Er kan enkel worden ingeschat of de behandeling is aangeslagen aan de hand van het postradiotherapie PSA. Dit kan na de behandeling aanvankelijk nog wat oplopen, waarna het echter moet dalen naar een laag normale waarde (PSA nadir).

Aan de hand van verdere PSA controles wordt beoordeeld of de ziekte onder controle blijft. Indien het PSA toch weer oploopt zullen er nieuwe prostaatpunctie biopten worden uitgevoerd om te beoordelen of de ziekte wel of niet is terug gekomen.

Wanneer er aanleiding is, kan aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn. Bij de meeste controles is het PSA voldoende.

Behandeling inwendige bestraling (Brachytherapie)

Bij inwendige bestraling blijft de prostaat in het lichaam. Er kan dus ook enkel worden ingeschat of de behandeling heeft aangeslagen aan de hand van het postradiotherapie PSA. Na brachytherapie is er vaak sprake van een zogenoemde ‘PSA bounce’. Dat wil zeggen dat na de behandeling het PSA gedurende 1 jaar vrij sterk kan stijgen, waarna het echter moet dalen naar een laag normale waarde (PSA nadir).

In het begin kan het daarom moeilijk zijn om te beoordelen of de ziekte onder controle is. Aan de hand van verdere PSA controles wordt beoordeeld of de ziekte onder controle blijft. Indien het PSA toch weer oploopt zullen er nieuwe prostaat puncties (biopten) worden uitgevoerd om te beoordelen of de ziekte wel of niet is terug gekomen.

Wanneer er aanleiding is, kan aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn. Bij de meeste controles is het PSA voldoende.

Uitgezaaide prostaatkanker

De frequentie van controles is afhankelijk van uw leeftijd, algehele conditie en stabiliteit van de ziekte. Bij de meeste controles is het PSA voldoende. Wanneer er aanleiding is, kan aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn.

Bij alarmsymptomen zoals pijn in de rug wat gepaard gaat met uitvalsverschijnselen van de benen/armen (krachtverlies en/of doof gevoel), dient u zo snel mogelijk contact op te nemen.

Zorg en ondersteuning buiten het ziekenhuis

Naast de verschillende hulpverleners die in het ziekenhuis zorg bieden, zijn er ook organisaties buiten het ziekenhuis die zorg en ondersteuning bieden aan mensen met kanker:

Ter ondersteuning beschikken wij op onze polikliniek over vakkundige oncologie verpleegkundigen. Bij vragen of problemen kunt u hiermee contact opnemen.

Wilt u deze informatie delen?

Maasstad Ziekenhuis gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.