Euthanasie is het helpen bij het beëindigen van iemands leven, op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt. Bij dit verzoek moet een patiënt wilsbekwaam zijn. Dit betekent dat de patiënt in staat moet zijn om goed na te denken over zijn of haar verzoek om euthanasie. Van euthanasie is uiteindelijk sprake als een arts middelen toedient aan de patiënt die ervoor zorgen dat de patiënt overlijdt. 

Het doel van euthanasie is om patiënten die te maken hebben met uitzichtloos en ondragelijk lijden een optie te bieden om in bepaalde gevallen een waardig einde aan hun leven te maken.

In Nederland is euthanasie zorgvuldig geregeld met strikte, wettelijke regels. Een einde aan iemands leven maken, is namelijk strafbaar. In de euthanasiewet staan alle regels die gelden bij euthanasie of hulp bij zelfdoding. Een arts die het leven van een patiënt beëindigt, is niet strafbaar wanneer hij gehandeld heeft volgens de zorgvuldigheidseisen uit de euthanasiewet. De officiële naam van de wet is ‘Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding’ (Wtl).

De 6 zorgvuldigheidseisen waaraan een arts zich moet houden bij euthanasie of hulp bij zelfdoding zijn:

1. vrijwillig en goed over nagedacht;
2. uitzichtloos en ondraaglijk lijden;
3. informeren over situatie en vooruitzichten;
4. geen redelijke andere oplossing;
5. raadplegen onafhankelijke arts;
6. medisch zorgvuldige uitvoering.

Een duidelijke uitleg van de zorgvuldigheidseisen leest u op de website van de Rijksoverheid: De 6 zorgvuldigheidseisen van de euthanasiewet | Levenseinde en euthanasie | Rijksoverheid.nl.

Als euthanasie heeft plaatsgevonden, moet de arts dit direct melden bij een gemeentelijke lijkschouwer. Dat is een arts die de doodsoorzaak onderzoekt. De gemeentelijke lijkschouwer stuurt de melding van euthanasie daarna naar de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE). De RTE beoordeelt of de euthanasie volgens de wet is uitgevoerd.

Euthanasie is geen recht. Dit betekent dat een arts mag weigeren om euthanasie uit te voeren, ook al is verder aan alle eisen voldaan. Wel moet een arts dit op tijd tegen de patiënt zeggen. Dan kan de arts de patiënt doorverwijzen of de patiënt kan zelf naar een andere arts. 

Een uitgebreide uitleg over euthanasie, de stappen en regels vindt u op de website van de Rijksoverheid: Euthanasie en de wet: sterven met hulp van een arts | Levenseinde en euthanasie | Rijksoverheid.nl

Euthanasie kan soms een onderdeel zijn van palliatieve zorg. Voor die zorg hebben we veel aandacht in het Maasstad Ziekenhuis. Palliatieve zorg is ondersteuning die een patiënt krijgt als genezing niet meer mogelijk is. Het is zorg die gericht is op verlichting van de klachten en andere problemen die ontstaan omdat u langer ziek wordt of zelfs korter te leven hebt. Want ook dan kunnen zorgverleners nog iets voor u betekenen. Het team dat zich daarmee bezighoudt, is het Team Ondersteunende en Palliatieve Zorg (TOPZ). U kunt met hen in contact komen via uw arts of verpleegkundige.

Euthanasie is alleen mogelijk als:

• iemand een ziekte heeft die niet te genezen is;
• er daarbij is sprake van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. 

Soms is de ziekte nog niet zo ver, maar is medisch al wel duidelijk dat het erger wordt en dat dit veel pijn of problemen zal geven. Het Maasstad Ziekenhuis vindt het belangrijk dat patiënten in alle fasen van hun ziekte goed geïnformeerd zijn en de ruimte hebben om weloverwogen keuzes te maken. Als aan alle voorwaarden wordt voldaan, kan euthanasie worden uitgevoerd. 

In het TOPZ zitten 3 verpleegkundigen.

Wat doet een verpleegkundige van het TOPZ?

Een verpleegkundige van het TOPZ begeleidt het gehele proces van vraag, besluitvorming, uitvoering en nazorg. Dit gebeurt elke keer in overleg met de patiënt, diens familie en de arts en andere betrokken verpleegkundigen. De verpleegkundige informeert alle betrokkenen en brengt hen met elkaar in gesprek. De verpleegkundige van het TOPZ is het aanspreekpunt in de gehele procedure. 

De verpleegkundigen van het TOPZ hebben uitgebreide kennis van de medische, ethische en juridische aspecten van euthanasie. De rol van deze verpleegkundigen is om patiënten en hun naasten te:

• informeren en adviseren over euthanasie en de euthanasiewet;
• ondersteunen in het nemen van een beslissing. 

Dit kan betekenen dat de verpleegkundigen u helpen om duidelijk te krijgen of euthanasie iets is waar u serieus over wilt nadenken, of dat ze u begeleiden in de gesprekken die nodig zijn om te beoordelen of uw situatie voldoet aan de strikte voorwaarden van de euthanasiewet.

De verpleegkundigen van het TOPZ nemen de tijd om met u te praten over uw vragen, wensen en gevoelens. Ze zorgen ervoor dat u goed op de hoogte bent van de procedures rondom euthanasie. Ook kunnen ze uitleg geven over andere zorgopties die beschikbaar zijn. Het doel is dat u een zo volledig mogelijk beeld krijgt van alle mogelijkheden, zodat u een weloverwogen beslissing kunt nemen. Een beslissing die past bij uw waarden en situatie.

Wanneer kunt u in contact komen met een verpleegkundige van het TOPZ?

Patiënten kunnen op elk moment terecht bij een verpleegkundige van het TOPZ voor informatie of advies over euthanasie. Dit hoeft niet alleen wanneer euthanasie een directe optie is, maar ook als u er in de toekomst mogelijk mee te maken krijgt. Of als u gewoon meer wilt weten over de procedure. Het gesprek over euthanasie kan dus in een vroeg stadium plaatsvinden, zodat u een goed geïnformeerde beslissing kunt maken op een moment dat voor u passend is.

Het is heel begrijpelijk dat euthanasie een moeilijk en gevoelig onderwerp is om te bespreken. Het kan spannend zijn om dit onderwerp ter sprake te brengen. De verpleegkundigen van het TOPZ van het Maasstad Ziekenhuis zijn er om:

• u zonder oordeel en met respect te ondersteunen;
• naar u te luisteren;
• uw vragen te beantwoorden;
• samen met u te zorgen voor de best mogelijke zorg in deze moeilijke tijd.

Aarzel dus niet om het gesprek aan te gaan, wanneer u daar behoefte aan heeft. Uw keuze is belangrijk en moet u op uw eigen tempo maken.

Wilt u in contact komen met het TOPZ?

Maak bij uw arts of verpleegkundige kenbaar dat u een afspraak wil maken met het TOPZ. Het TOPZ neemt dan contact met u op voor het maken van een afspraak.

Heeft u een korte vraag aan het TOPZ?

Voor een korte vraag kunt u bellen naar (010) 291 21 42.