Samen beslissen: beter passende zorg voor de patiënt

Samen beslissen heeft daadwerkelijk impact en maakt verschil voor zowel patiënten als zorgverleners. Patiënten ervaren vaker dat zij betrokken worden bij keuzes over hun behandeling en geven vaker aan dat de uiteindelijke behandeling aansluit bij hun persoonlijke wensen en voorkeuren. Zorgverleners zien een positieve invloed op de kwaliteit, en structuur van het gesprek met de patiënt. Daarnaast zijn binnen verschillende zorgpaden veranderingen zichtbaar in behandelpatronen, wat erop wijst dat samen beslissen invloed heeft op de keuzes die uiteindelijk worden gemaakt.

Patiënten ervaren meer regie over hun behandeling

De meest consistente en overtuigende resultaten zijn zichtbaar bij de patiëntervaring. Uit patiënt ervaringsvragenlijsten (PREM-metingen) blijkt dat patiënten na de training van zorgprofessionals vaker ervaren dat zij:

• daadwerkelijk een keuze hebben
• actief betrokken worden bij het nemen van beslissingen 
• een behandeling krijgen die aansluit bij hun voorkeuren en persoonlijke situatie

Met name bij het gezamenlijk komen tot een behandelbesluit werd een duidelijk positief effect gevonden. De getrainde vakgroepen laten hierin een gunstiger beeld zien dan de situatie vóór de training en scoren minimaal gelijk ten opzichte van vergelijkingsgroepen binnen het ziekenhuis.

Deze uitkomsten zijn belangrijk, omdat passende zorg uiteindelijk niet alleen gaat over de medisch juiste behandeling, maar ook over de behandeling die past bij de wensen en de doelen van de patiënt.

Zorgverleners zien meerwaarde samen beslissen

Zorgverleners ervaren inhoudelijke meerwaarde van samen beslissen. Uit interviews blijkt dat de trainingen bijdragen aan meer:

• bewustwording van het proces van besluitvorming
• structuur tijdens consulten 
• aandacht voor het bespreken van behandelopties inclusief niet-behandelen wanneer dat voor de patiënt passend is

Tegelijkertijd ervaren zorgverleners knelpunten waaronder tijdsdruk, verschillen in gezondheidsvaardigheden van patiënten, en administratieve lasten. Bovendien blijkt de toepassing van samen beslissen nog regelmatig afhankelijk van de individuele zorgverlener. Hierdoor ontstaat variatie die wij met verdere standaardisatie en borging kunnen verkleinen.

De grootste uitdaging zit in het organiseren van de juiste randvoorwaarden om samen beslissen structureel onderdeel van de dagelijkse praktijk te maken.

Eerste inzichten in zorggebruik en schadelast bij zeven zorgpaden

Naast ervaringen van patiënten en zorgverleners is gekeken naar effecten op zorggebruik en schadelast. Omdat de trainingen in het najaar van 2025 zijn gegeven, gaat het nadrukkelijk om eerste inzichten:

1. Er is nog geen eenduidig effect zichtbaar op schadelast of kostenontwikkeling. Verschillen in patiëntpopulaties, casemix en andere ontwikkelingen beïnvloeden de resultaten sterk.
2. Binnen de zorgpaden zijn echter wél duidelijke veranderingen zichtbaar. Samen beslissen gaat gepaard met een aangepaste behandelmix, met verschillen in de verhouding tussen operatieve en conservatieve behandelingen. In sommige zorgpaden neemt de schadelast toe, terwijl die in andere juist afneemt.
3. Samen beslissen heeft invloed op de kwaliteit van behandelkeuzes: deze sluiten beter aan bij de behoeften van individuele patiënten. Het leidt bij deze niet-oncologische paden niet automatisch tot minder zorggebruik of lagere kosten, maar vooral tot andere keuzes.
4. Samen beslissen wordt relatief vaker toegepast bij patiënten met meerdere aandoeningen. Omdat het bij hogere comorbiditeit lastiger is de ‘beste’ medische keuze te bepalen, worden doelen en voorkeuren van de patiënt nog belangrijker in de afweging.

De volgende stap: meten wat écht waarde heeft

De eerste ervaringen laten zien dat samen beslissen bijdraagt aan meer patiëntbetrokkenheid, beter passende behandelkeuzes en een bewustere manier van zorg verlenen. De grootste impact is zichtbaar in de patiëntbeleving. De effecten op zorggebruik en schadelast moeten zich nog verder uitkristalliseren.

De komende jaren ligt de focus op verdere borging binnen de zorgpadenaanpak van het Maasstad Ziekenhuis en het ondersteunen van zorgverleners met praktische hulpmiddelen.

Meer weten?

Heeft dit artikel uw nieuwsgierigheid gewekt? Jaco van der Kooij (projectleider Waardegedreven zorg) gaat graag met u in gesprek over samen beslissen via kooij@maasstadziekenhuis.nl.