“Goede zorg gaat niet alleen over vandaag, maar ook over de leefomgeving van morgen,” zegt programmamanager Duurzaamheid Monique Kortekaas-Rietveld. Samen met duurzaam verpleegkundige Claudia Nicolle geeft zij invulling aan dit programma binnen het ziekenhuis. Hun uitgangspunt is helder: duurzaamheid hoort net zo vanzelfsprekend bij zorg als kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid.

Praktisch aan de slag met duurzaamheid
Samen de Zorg Vergroenen is een landelijk programma dat ziekenhuizen helpt om bewezen duurzame maatregelen toe te passen. De aanpak is bewust praktisch: geen uitgebreide beleidsplannen, maar concrete acties die aansluiten bij de dagelijkse praktijk.

Ziekenhuizen kiezen uit een ‘menukaart’ met initiatieven en leren van ervaringen van andere ziekenhuizen. Daarbij staan twee thema’s centraal:

• duurzame acties op verpleegafdelingen
• verduurzaming van geneesmiddelgebruik

Binnen het Maasstad Ziekenhuis wordt per afdeling bekeken wat werkt. Niet alles hoeft tegelijk: sommige acties starten nu, andere volgen later. Belangrijk is dat maatregelen haalbaar zijn en aansluiten bij de praktijk.

Kleine keuzes, grote impact
Veel milieuwinst zit in alledaagse handelingen. Denk aan het gebruik van wegwerpmaterialen zoals handschoenen en celstofmatjes. Deze worden vaak routinematig ingezet, terwijl dat niet altijd nodig is.

“Als je al die kleine keuzes optelt, gaat het om grote hoeveelheden afval en grondstoffen,” zegt Claudia. Ook bij medicatie is winst te behalen door verspilling te voorkomen.

De afgelopen jaren lag de nadruk sterk op hygiëne en veiligheid, wat het gebruik van disposables heeft vergroot. Nu is het moment om opnieuw te kijken: wat is écht nodig, en wat kan slimmer – zonder concessies te doen aan veilige zorg?

 Voorbeeld: de celstofmat
Een concreet voorbeeld is de celstofmat. Praktisch in gebruik, maar lastig te recyclen door de combinatie van materialen. Hier liggen directe kansen:

• Voorkomen: kritischer afwegen wanneer een mat echt nodig is
• Vervangen: kiezen voor wasbare alternatieven waar dat kan

Het doel is niet om iets te verbieden, maar om bewuster te kiezen. Soms is een kleinere of andere oplossing al voldoende.

Samen werken aan verandering
Verduurzaming vraagt meer dan nieuwe materialen; het vraagt gedragsverandering. Daarbij spelen drie factoren een sleutelrol:

• Zichtbaarheid: duurzaamheid moet onderdeel zijn van het dagelijks werk
• Herhaling en tijd: nieuwe gewoontes ontstaan niet vanzelf
• Resultaten delen: inzicht in effect motiveert

“Als je laat zien wat een verandering oplevert – bijvoorbeeld minder afval of lagere kosten – helpt dat enorm,” aldus Monique.

Tegelijk vraagt verduurzaming ook samenwerking binnen de organisatie. Denk aan afstemming tussen zorgprofessionals, inkoop, facilitair en management. Want een duurzame keuze raakt vaak meerdere processen tegelijk.

Wat kun je zelf doen?
Iedere medewerker kan bijdragen. Begin klein en dichtbij:

• kijk kritisch naar wat je gebruikt en weggooit
• pak materialen pas als je ze echt nodig hebt
• voorkom verspilling van medicatie
• stel jezelf regelmatig de vraag: was dit nodig?

Juist deze kleine, bewuste keuzes maken samen een zichtbaar verschil.

Samen vooruit
De ambitie is duidelijk: verduurzaming moet een vanzelfsprekend onderdeel worden van het dagelijks werk. Niet als extra taak, maar als logisch onderdeel van goede zorg.

Door klein te beginnen, successen te delen en samen te werken, groeit de impact. Zo bouwen we stap voor stap aan zorg die niet alleen goed is voor de patiënt van vandaag, maar ook voor de wereld van morgen.

Zorgen voor je patiënt is óók zorgen voor een gezonde leefomgeving.

Claudia Nicolle en Monique Kortekaas-Rietveld